Dlaczego kleszcze są groźne dla człowieka ?
Kleszcze należą do gromady pajęczaków. Głodne samice są długości 3-4 mm, ale napełnione krwią żywiciela osiągają długość około 20 mm, a gatunki z ciepłych stref klimatycznych nawet 30 mm. Każde stadium rozwojowe kleszcza, tzn. larwa, nimfa i postacie dorosłe, pobiera krew, aby móc się dalej rozwijać. Ukłucie kleszcza może wywołać zmiany skórne oraz ogólnoustrojowe, a także przyczynić się do zakażenia człowieka patogenami powodującymi choroby groźne dla zdrowia, a nawet życia człowieka. Do zakażenia dochodzi podczas wsysania krwi przez kleszcza. Sam moment przekłucia naskórka pozostaje niezauważony, ponieważ wydzielina kleszcza działa znieczulająco. Dopiero po kilku dniach podrażnione miejsce daje się nam we znaki - zaczyna swędzić. W trakcie pobierania pokarmu kleszcz znacznie zwiększa wielkość, przez co staje się lepiej widoczny. Do najczęściej spotykanych chorób wywoływanych przez kleszcze, a jednocześnie najbardziej niebezpiecznych, zaliczamy boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu. Kleszcze są groźne nie tylko z uwagi na przenoszone choroby. Poważne konsekwencje może wywołać samo pasożytowanie kleszcza na żywicielu. Podczas ukłucia kleszcz wstrzykuje substancje, które mogą wywołać silne reakcje organizmu, od długo utrzymujących się zmian skórnych i opuchlizny do nawet wstrząsu anafilaktycznego, który w przypadku nieudzielenia szybkiej pomocy medycznej może spowodować śmierć człowieka. Reakcje na ukłucia kleszczy zależą od wrażliwości osobniczej. Najbardziej narażeni są alergicy, dzieci i osoby starsze.
Gdzie najczęściej możesz spotkać kleszcze ?
Kliknij na mapkę obok, aby przeglądnąć obszary rozprzestrzeniania się kleszczowego zapalenia mózgu.
Środkowoeuropejskie kleszczowe zapalenie mózgu
To wirusowa choroba. Do zakażenia wirusami kleszczowego zapalenia mózgu dochodzi w czasie żerowania kleszcza na ciele człowieka lub podczas spożycia mleka lub przetworów mlecznych (np. serów) od zakażonych krów lub kóz. Choroba przebiega dwufazowo. Po 2-28 dniach po zakażeniu w pierwszej fazie choroby występują objawy grypopodobne: gorączka do 38?C, bóle mięśni i stawów oraz nieżyty górnych dróg oddechowych. Ustępują one po około 1-9 dniach i ponownie pojawiają się w drugiej fazie: gorączka do 40?C, zaburzenia świadomości, śpiączka, zaburzenia psychiczne, oczopląs, światłowstręt, bóle i zawroty głowy oraz wymioty. Choroba może kończyć się trwałymi uszkodzeniami nerwów czaszkowych, rozwojem zespołu parkinsonowskiego, padaczki, stanów depresyjnych, bólami głowy, itp. U części osób wirusowe kleszczowe zapalenie mózgu może przebiegać łagodnie.
Borelioza z Lyme
Jest przewlekłą chorobą bakteryjną, która rozwija się trójetapowo. Do zakażenia krętkami dochodzi podczas ukłucia kleszcza lub wtarcia jego wydalin lub fragmentów ciała w miejscu uszkodzenia skóry. Najczęściej zakażenia następuje dopiero po 24-48 godzinach od momentu przyczepienia się kleszcza do
skóry żywiciela. Pierwszym symptomem choroby u około 60% pacjentów jest rumień wędrujący, pojawiający się zazwyczaj po 1-3 tygodniach po ukłuciu kleszcza. Najpierw pojawia się mała czerwona plamka, która następnie zmienia się w zaczerwienienie o średnicy od kilku do kilkunastu centymetrów z charakterystycznym przejaśnieniem w środku. W drugiej fazie choroby charakterystyczne są objawy neurologiczne (bóle głowy, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, porażenia nerwów czaszkowych). Może pojawiać się niedosłuch lub utrata słuchu oraz uszkodzenia narządu wzroku. W sercu stwierdza się zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia i kardiomiopatię. Faza późna lub zaawansowana rozpoczyna się po miesiącu lub nawet po latach po zakażeniu. Występują wówczas zmiany w układzie stawowo-mięśniowym, nerwowym i zmiany skórne o charakterze przewlekłym. Po zaobserwowaniu zmian skórnych lub innych objawów po ukłuciu kleszcza należy bezzwłocznie udać się do lekarza. Nieleczona borelioza może wywołać liczne zmiany narządowe, które mogą być przyczyną trwałych ich uszkodzeń, a nawet śmierci. Kleszcze groźne w domu i przyrodzie.
Cykl życia kleszcza
Kliknij na obrazek po lewej stronie , aby powiększyć.
Jak postępować z kleszczami
Ciepłe dni sprawiają, że chętniej i częściej przebywamy na świeżym powietrzu, co sprawia, że w większym stopniu jesteśmy narażeni na spotkanie z kleszczami. Co robić, aby ustrzec się ataku kleszcza? Na pewno nie warto rezygnować z wycieczek do lasu czy spacerów po parku. Fakt, kleszcze są niebezpieczne, ale istnieje kilka sprawdzonych metod postępowania, które uchronią nas przed niebezpiecznymi konsekwencjami.Najważniejsza jest profilaktyka:
1. Odpowiednie ubranie
Kleszcze przyciąga zapach potu człowieka. Zatem wybierając w miejsca, gdzie mogą występować kleszcze, warto pomyśleć o właściwym stroju: ściągniętych gumką nogawkach spodni, bluzce z długim rękawem, skarpetkach, a także nakryciu głowy. Należy także unikać jaskrawych kolorów, bo te najbardziej przykuwają uwagę kleszczy.
2. Staranne oglądanie ubrania i skóry
Po wyjściu z lasu, parku i innych miejsc bytowania kleszczy, należy dokładnie obejrzeć skórę. Kleszcze najczęściej pasożytują na głowie, za uszami, pod pachami, w zgięciach kończyn oraz pachwinach. Szczególnie dokładnie należy oglądać dzieci. Ich skóra posiada cieńszą warstwę rogową, a ich ruchliwość, powodująca zwiększenie ciepłoty ciała i wzmożoną potliwość, dodatkowo przyciąga kleszcze. W około 70% przypadków u dzieci najczęściej lokalizują się na głowie, zazwyczaj na granicy włosów i za uszami.
3. Stosowanie osobistych środków odstraszających owady (repelentów), np. Autan Ochrona Przed Kleszczami
Znaczenie repelentów w profilaktyce chorób odkleszczowych wyraźnie rośnie w miesiącach letnich, gdy z powodu wysokich temperatur szczelne („od stóp do głów") ubranie się staje się rzeczą niezwykle trudną do zrealizowania. Wówczas to repelenty pozostają jedyną skuteczną bronią w walce z kleszczami.
Jeżeli już znajdziemy przyczepionego do skóry kleszcza, najlepszym sposobem, aby się go pozbyć, jest usunięcie go za pomocą pęsety. W tym celu należy uchwycić delikatnie pęsetą przyczepionego kleszcza przy samej skórze i wyciągnąć zdecydowanym ruchem obrotowym. Przy takim ruchu zęby hypostomu
(aparatu gębowego kleszcza) stawiają mniejszy opór, przez co nie zostaje uszkodzony kleszcz i nie ma niebezpieczeństwa wylania na skórę zawartości jego ciała, w której mogą się znajdować drobnoustroje. Po wyjęciu kleszcza miejsce ukłucia należy starannie zdezynfekować.
